Greek Goddess: Nguồn cảm hứng chưa bao giờ cũ của các nhà mốt

Thần thoại là chuyện của quá khứ nhưng những “nữ thần” thì vẫn luôn sải bước trên sàn diễn.

Chuỗi tạo hình của Zendaya trong chiến dịch quảng bá bom tấn The Odyssey đã khơi dậy sức hút của thẩm mỹ Greek Goddess, một lần nữa đưa nguồn cảm hứng từ thần thoại Hy Lạp trở lại tâm điểm thời trang. Dưới bàn tay của stylist Law Roach, Athena của Christopher Nolan hiện lên qua những chiếc váy draping trắng, đường cắt lệch vai, phom dáng rủ mềm mại và những tấm giáp ánh kim, tái hiện hình ảnh nữ thần bằng ngôn ngữ thời trang đương đại.

Nhưng sức hút của Greek Goddess không bắt đầu từ Zendaya, cũng không chỉ thuộc về một mùa mốt. Hơn một thế kỷ qua, các nhà thiết kế liên tục trở về với Hy Lạp cổ đại, mỗi lần lại thay đổi diện mạo của nữ thần để phù hợp với quan niệm mới về cái đẹp, cơ thể và người phụ nữ.

Dáng hình bước ra từ thần thoại

Thẩm mỹ Hy Lạp cổ được định hình bởi hai nguyên tắc nền tảng, đó là tôn vinh tỷ lệ cơ thể và giải phóng chuyển động. Chiton và peplos - hai kiểu y phục đặc trưng của thời kỳ này tạo nên từ những tấm vải lớn xếp nếp được ghim hoặc thắt quanh cơ thể để cố định. Kết cấu tưởng chừng đơn giản ấy đã tạo nên những nếp rủ tự nhiên, mềm mại và đầy sức sống. Bởi vậy, mỗi khi thời trang chuyển mình theo hướng tối giản, nữ tính và đề cao sự thoải mái, các nhà thiết kế lại tìm về nguồn cảm hứng cổ đại như ngôn ngữ thẩm mỹ chưa bao giờ lỗi thời.

Đầu thế kỷ XX, khi thời trang phương Tây dần nói lời tạm biệt với những chiếc corset gò ép cơ thể, các nhà thiết kế tiên phong đã tìm thấy lời giải cho phom dáng tự do trong thẩm mỹ Hy Lạp. “Vua thời trang” Paul Poiret mở đầu bằng những thiết kế tunic buông rủ, đề cao sự thoải mái trong chuyển động. Tiếp đó, “bà hoàng” kỹ thuật cắt xéo Madeleine Vionnet đã nghiên cứu các pho tượng Hy Lạp để sáng tạo kỹ thuật bias-cut (cắt vải theo đường chéo sợi), giúp chất liệu ôm rủ theo đường cong một cách tự nhiên. Cùng thời điểm, nhà thiết kế gốc Tây Ban Nha Mariano Fortuny đã ghi danh vào lịch sử với chiếc váy Delphos huyền thoại, khai thác kỹ thuật xếp ly tơ lụa siêu nhỏ lấy cảm hứng từ bức tượng “Charioteer of Delphi”.

Đến giữa thế kỷ XX, cảm hứng thần thoại đạt đến đỉnh cao qua các thiết kế của Madame Grès. Bằng kỹ thuật draping bậc thầy, bà tạo nên những chiếc váy jersey dáng cột với hàng nghìn nếp gấp thủ công gợi liên tưởng đến các pho tượng cẩm thạch xưa. Cùng thời kỳ, nhà thiết kế gốc Hy Lạp Jean Dessès gây dựng tên tuổi bằng những chiếc đầm dạ hội bay bổng lấy cảm hứng từ điêu khắc cổ điển, trong khi Pierre Balmain ghi dấu bằng chiếc đầm Erato thuộc bộ sưu tập Couture 1957 - một trong những sáng tạo tiêu biểu cho sức ảnh hưởng của Greek Goddess.

Nhưng nếu Greek Goddess chỉ có giá trị vì vẻ đẹp cổ điển thì nguồn cảm hứng này có lẽ đã dừng lại ở những bộ váy couture. Trái lại, nó liên tục tái sinh khi được đưa vào thực tiễn đời sống. Claire McCardell đã chuyển hóa nó thành thời trang ứng dụng với chiếc Monastic Dress trứ danh giúp phụ nữ lao động nhưng vẫn giữ được vẻ thanh lịch. Sang thập niên 1970, Halston tiếp tục diễn giải nguồn cảm hứng bằng những chiếc váy quấn tối giản, mềm mại và phóng khoáng. Mary McFadden lại phát triển ngôn ngữ xếp ly thành những thiết kế micro-pleated mang vẻ đẹp vượt thời gian, được Cựu Đệ nhất Phu nhân Jackie Onassis nhiều lần lựa chọn.

Đọc thêm: Claire McCardell và cuộc cách mạng giải phóng phụ nữ bằng quần áo

Biểu tượng của thời đại mới

Đến thập niên 1980 và 1990, những nữ thần Hy Lạp rời khỏi đền Parthenon để bước vào kỷ nguyên của ánh đèn sân khấu và văn hóa đại chúng. Từ nữ thần thanh khiết của Grès, các nhà mốt bắt đầu sử dụng thần thoại để nói về quyền lực, sự quyến rũ và nữ tính theo những cách táo bạo hơn.

Gianni Versace thổi vào thần thoại sức sống mới khi biến Medusa thành biểu tượng thương hiệu, song hành cùng họa tiết Greca và những chiếc váy chainmail ánh kim ôm lấy cơ thể như lớp áo giáp của các nữ thần thời đại mới. Dưới bàn tay của ông, hình tượng nữ thần cổ điển được tái sinh thành biểu tượng quyến rũ của văn hóa đại chúng, tự tin sải bước giữa ánh đèn disco rực rỡ.

Trong khi đó, Norma Kamali lại khai thác nguồn cảm hứng này với tính tối giản. Với chiếc váy lệch vai Diana, bà tinh giản đường draping quấn vải Hy Lạp thành phom dáng hiện đại, dễ mặc và dễ chuyển động, biến nó thành phom váy kinh điển tiếp tục xuất hiện trong tủ đồ phụ nữ hiện đại nhiều thập kỷ sau.

Mỗi nhà mốt, một cách tái sinh nữ thần

Trong hai thập kỷ qua, các nhà mốt liên tục đưa giới mộ điệu ngược dòng thời gian về miền đất của những vị thần qua vô vàn lăng kính sáng tạo. Cùng khởi nguồn từ những đường draping, phom dáng cột và tinh thần tự do của y phục Hy Lạp cổ đại nhưng mỗi nhà thiết kế lại lựa chọn cách kể chuyện rất riêng.

Alexander McQueen trong màn chào sân Givenchy Haute Couture Xuân Hè 1997 đã tìm đến truyền thuyết The Golden Fleece, biến người mẫu thành những nữ chiến binh mang vẻ đẹp lai giữa con người và thần thoại qua các thiết kế draping trắng viền kim loại, phom dáng điêu khắc ôm sát và giáp ngực đúc khuôn. Trái ngược với tinh thần sử thi của McQueen, trong Haute Couture Xuân Hè 2004, Jean Paul Gaultier đã kéo các vị thần xuống đường phố Paris bằng cách phối chiếc chiton cổ điển cùng thắt lưng tua rua, quần xuyên thấu và những đường cắt xẻ táo bạo. Thần thoại vì thế không còn mang vẻ trang nghiêm mà trở thành một phần của tinh thần nổi loạn đương đại.

Dưới góc nhìn của bộ đôi nhà thiết kế đến từ Lebanon, Greek Goddess lại trở nên lộng lẫy và đầy chất thơ. Trong Haute Couture Xuân Hè 2010, Elie Saab tôn vinh hình tượng nữ thần qua những chiếc đầm cột đuôi cá phủ kín kim sa và pha lê tỏa sáng dưới ánh mặt trời Địa Trung Hải. Ba năm sau, trong Couture Xuân Hè 2013, Zuhair Murad tiếp tục diễn giải vẻ đẹp ấy với những lớp cườm kim loại, pha lê và kỹ thuật đính kết cầu kỳ, tạo hiệu ứng thị giác như những bộ giáp lấp lánh của các vị thần trong sử thi Iliad và Odyssey.

Đến Valentino Haute Couture Xuân Hè 2016, Maria Grazia Chiuri và Pierpaolo Piccioli lại đối thoại trực tiếp với lịch sử thời trang khi tri ân chiếc váy Delphos huyền thoại của Mariano Fortuny bằng những thiết kế lụa satin dập ly mềm mại, kết hợp cùng vòng nguyệt quế mạ vàng, trang sức hình rắn và những bước chân trần.

Sàn diễn hóa miền đất của các vị thần

Xa hơn những bộ trang phục, các nhà mốt còn tạo nên thế giới thần thoại sống động ngay giữa đời thực, biến bối cảnh sàn diễn thành cánh cửa dẫn lối đến các vị thần. Karl Lagerfeld từng biến Grand Palais thành quần thể Acropolis giả tưởng trong bộ sưu tập CHANEL Cruise 2018. Sàn diễn mang dáng dấp của khu khảo cổ đang được khai quật với giàn giáo gỗ, tượng Venus bán phần và những cột đá Doric, Ionic đổ nát. Nền đá rêu phong, bụi hương thảo, những cây olive già và phông nền nhuốm sắc hoàng hôn Aegean cùng nhau tái hiện Athens cổ đại đầy huyền hoặc.

Những nữ thần của Lagerfeld nâng bước trên những chiếc sandal gladiator với phần gót mô phỏng cột Ionic, đầm column, chiton giả mộc, các nếp draping, vòng tay vàng, đồng xu cổ và họa tiết gợi liên tưởng đến đồ gốm Hy Lạp. Ngay cả mã nhận diện quen thuộc của CHANEL như tweed cũng được đưa vào thế giới này, cho thấy nhà mốt không đơn thuần phục dựng quá khứ mà đặt di sản cổ vào hệ ngôn ngữ mang đậm bản sắc riêng.

Ít ai biết rằng ý tưởng này bắt nguồn từ bức tượng bán thân Venus từng được đặt trong căn hộ của Gabrielle Chanel. Từ vật thể cổ điển gắn với không gian sống của nhà sáng lập, Lagerfeld phóng chiếu nó thành cả một Athens giả tưởng trên sàn diễn.

Đọc thêm: Gabrielle Chanel và nỗi ám ảnh với việc kiểm soát

Nếu CHANEL tái hiện Hy Lạp như ký ức huy hoàng của quá khứ thì Dior Cruise 2022 lại đặt di sản ấy trong bối cảnh hiện đại. Maria Grazia Chiuri chọn sân vận động Panathenaic - cái nôi của Thế vận hội Olympic làm sân khấu cho bộ sưu tập. Lấy cảm hứng từ những bức ảnh Christian Dior từng chụp tại Acropolis năm 1951, Chiuri đưa Dior trở lại Hy Lạp với hình tượng nữ thần mới mang sneaker, bước trên sân vận động thay vì đứng giữa đền đài và kết hợp những đường draping cổ điển với trang phục thể thao.

Nữ nhà thiết kế thậm chí làm mềm cấu trúc quen thuộc của chiếc Bar Jacket biểu tượng để đối thoại với sự buông rủ tự do của peplos. Những gì từng được xem là hai thái cực, couture và sportswear, cấu trúc và mềm mại, quá khứ và hiện tại vì thế cùng tồn tại trong một bộ sưu tập.

Đọc thêm: Dior Cruise 2027: “Bức thư tình” gửi California từ Jonathan Anderson